کنترل بیولوژیک؛ روشی مؤثر برای کاهش مصرف سموم
به گزارش خبرگزاری فارس، ولی‌الله بنی‌عامری، مسئول طرح ارزیابی عوامل کنترل بیولوژیک آفات و بیماری‌های گلخانه‌ای کشور، در حاشیه بازدید از یک گلخانه خیار که با استفاده از روش‌های مدیریت تلفیقی و بیولوژیک کنترل می‌شود، اظهار کرد: کنترل بیولوژیک روشی پذیرفته‌شده در جهان است که می‌تواند مصرف سموم در گلخانه‌ها را کاهش دهد و زمینه تولید محصولات سالم‌تر را فراهم کند.
وی افزود: در این روش، از دشمنان طبیعی آفات که در طبیعت وجود دارند برای کنترل جمعیت آفات و بیماری‌های گیاهی استفاده می‌شود. به گفته او، اجرای صحیح مبارزه بیولوژیک می‌تواند در بلندمدت به کاهش هزینه‌های تولید نیز کمک کند.
ضرورت کاهش باقی‌مانده سموم در محصولات کشاورزی
این عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور با اشاره به باقی‌ماندن سموم در برخی محصولات کشاورزی گفت: رعایت‌نکردن میزان مجاز مصرف و زمان مناسب استفاده از سموم ممکن است باعث باقی‌ماندن ترکیبات شیمیایی در محصولات شود؛ ازاین‌رو، انجام اقدامات پیشگیرانه و نظارت بر مصرف سموم ضرورت دارد.
بنی‌عامری درباره فواید کنترل بیولوژیک اظهار کرد: کاهش مصرف سموم شیمیایی به حفظ میکروارگانیسم‌های خاک و دشمنان طبیعی آفات کمک می‌کند. استفاده غیراصولی از سموم ممکن است علاوه بر آفت هدف، موجودات مفید و عوامل طبیعی کنترل‌کننده آفات را نیز از بین ببرد و تعادل زیستی محیط کشاورزی را بر هم بزند.
وی تأکید کرد: استفاده اصولی از روش‌های کنترل بیولوژیک می‌تواند زمینه کاهش بقایای سموم و تولید محصولات سالم‌تر را فراهم کند؛ بنابراین لازم است مسئولان و نهادهای مرتبط از آموزش و ترویج این روش حمایت کنند.
مدیریت تلفیقی آفات در گلخانه‌ها
مسئول طرح ارزیابی عوامل کنترل بیولوژیک، اجرای مدیریت تلفیقی تولید و حفاظت محصول را روشی علمی برای کشاورزی دانست و گفت: عملیات کشاورزی باید براساس مجموعه‌ای از اقدامات پیشگیرانه، پایش آفات و استفاده هدفمند از روش‌های زیستی انجام شود.
به گفته وی، اطلاعات به‌دست‌آمده از این طرح نشان می‌داد که استفاده از مبارزه بیولوژیک در شرایط گلخانه مورد بررسی، موجب افزایش حدود ۲۰ درصدی محصول شده است. این آمار مربوط به همان طرح و شرایط اجرایی آن بوده و ممکن است در سایر گلخانه‌ها متفاوت باشد.
استفاده از دشمنان طبیعی برای کنترل آفات گلخانه‌ای
در گلخانه مورد بازدید، برای کنترل آفات مختلف از عوامل بیولوژیک متناسب با هر آفت استفاده شده بود. از جمله:
- استفاده از کنه شکارگر برای کنترل کنه تارتن دولکه‌ای؛
- استفاده از کنه شکارگر، زنبور انکارسیا و قارچ مایکوتال برای کنترل سفیدبالک؛
- استفاده از زنبورهای مفید برای کنترل مگس مینوز؛
- استفاده از زنبورها و پشه‌های شکارگر برای کنترل شته‌ها؛
- استفاده از کنه شکارگر و قارچ مایکوتال برای مقابله با تریپس.
انتخاب و استفاده از هر یک از این عوامل باید براساس نوع آفت، محصول، شرایط محیطی و نظر کارشناسان گیاه‌پزشکی انجام شود.
برداشت ۲۵۰ تن محصول در هر هکتار
براساس آمار اعلام‌شده در زمان اجرای طرح، میزان برداشت محصول در این گلخانه حدود ۲۵۰ تن در هکتار طی یک دوره تولید گزارش شد؛ درحالی‌که میزان برداشت در نمونه‌های مشابه بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ تن در هکتار عنوان شده بود.
این طرح کنترل بیولوژیک آفات و بیماری‌های گلخانه‌ای در فضایی به مساحت حدود یک هکتار در ورامین و زیر نظر مرکز تحقیقات گیاه‌پزشکی اجرا شد. هدف از اجرای آن، بررسی ظرفیت روش‌های بیولوژیک برای کاهش مصرف سموم کشاورزی، مدیریت اصولی آفات و تولید محصولات سالم‌تر بود.
نتایج این طرح نشان داد که گسترش مبارزه بیولوژیک با آفات، در صورت اجرای علمی و همراهی با مدیریت تلفیقی، می‌تواند نقش مؤثری در کاهش مصرف سموم و حرکت کشاورزی کشور به‌سوی تولید پایدار داشته باشد.
